b. Przemówienie burmistrza Stanisława Kuryłły (fot. UM)

W sobotę w Muzeum Historii Ziemi Kamieńskiej odbyła się sesja zatytułowana „50 lat Towarzystwa Miłośników Ziemi Kamieńskiej”, poświęcona półwieczu działalności tego regionalnego stowarzyszenia, z udziałem władz miejskich z Burmistrzem Kamienia Pomorskiego Panem Stanisławem Kuryłłą oraz Przewodniczącym Rady Miejskiej Panem Jackiem Golusdą na czele, proboszcza naszej parafii ks. kan. Dariusza Żarkowskiego, byłych i obecnych działaczy TMZK oraz mieszkańców naszego miasta.

Miejsce sesji, która odbyła się w Pałacu Biskupim, dziś siedzibie naszego Muzeum, a przed półwieczem (do 1998 r.) Powiatowej i Miejskiej Biblioteki Publicznej, nie było przypadkowe. To właśnie ten gmach był przed laty siedzibą Towarzystwa Miłośników Ziemi Kamieńskiej.

Tegoroczny złoty jubileusz TMZK przypada w pięćdziesiątą rocznicę jego rejestracji w Wydziale Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie. Pomysł powstania Towarzystwa miał się narodzić w 1959 r. wśród organizatorów „Uzdrowiska Kamień Pomorski” z Czesławem Mokrzyckim, pierwszym dyrektorem tego przedsiębiorstwa, na czele. Trzy lata później rozpoczął się proces tworzenia TMZK trwający do 1964 r. kiedy już oficjalnie i na dobre Towarzystwo rozpoczęło swoją działalność.

Pierwszy numer 'Rocznika Kamieńskiego'

Pierwszym prezesem TMZK był prezes Sądu Powiatowego w Kamieniu Pomorskim Franciszek Sowiński. Jego istnienie zainicjowało osiemnastu członków założycieli, wśród których znaleźli się obok przedstawicieli miejscowych władz partyjnych i administracyjnych, z I sekretarzem Komitetu Powiatowego PZPR Henrykiem Stępą oraz zastępcą przewodniczącego Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Stanisławem Podkową i przewodniczącym Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Ryszardem Kowalczykiem na czele, także przedstawiciele kamieńskiego środowiska prawniczego i lekarskiego.

a. Uczestnicy sesji (fot. MHZK)

Wśród uczestników sobotniej sesji gościliśmy, mieszkającego do dziś w Kamieniu, Pana Jana Hałuszczaka, który przed pięćdziesięcioma laty, jako zastępca Prokuratora Powiatowego, znalazł się wśród założycieli TMZK. Swoje pozdrowienia dla uczestników sesji przesłali żyjący jeszcze pozostali członkowie założyciele nie mogący być w sobotę z nami – Pan Józef Matuszewski (w 1964 r. kierownik Wydziału Zdrowia i Opieki Społecznej Prezydium PRN w Kamieniu Pomorskim i drugi prezes TMZK) oraz Pan Władysław Kowalczyk (kierownik Powiatowej i Miejskiej Biblioteki Publicznej), a także Pan Michał Wasilewski (prezes TMZK w latach 1974-1975). Odczytany został również list z pozdrowieniami od prof. Karola Czejarka, długoletniego kierownika Wydziału Kultury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej i Urzędu Wojewódzkiego w Szczecinie przed laty związanego z TMZK.

Otwarcia sobotniej sesji dokonał przewodniczący kamieńskiego Towarzystwa Pan Henryk Masłowski. Następnie, po krótkich przemówieniach, burmistrz Stanisław Kuryłło i przewodniczący Jacek Golusda, wspólnie z Panem Masłowskim, wręczyli podziękowania oraz medale wydane z okazji 740-lecia lokacji naszego miasta osobom zaangażowanym w działalność TMZK w minionym półwieczu.

c. Wręczenie pamiątkowego podziekowania i medalu prezesowi STK Stanisławowi Krzywickiemu (fot. UM)

Po uhonorowaniu członków Towarzystwa przedstawione zostały trzy wystąpienia próbujące nakreślić historię i dorobek naszego jubilata. Jako pierwszy głos zabrał Pan Stanisław Krzywicki, prezes Szczecińskiego Towarzystwa Kultury oraz były długoletni dyrektor Książnicy Pomorskiej w Szczecinie, który wspominał swój pierwszy pobyt w Kamieniu w końcu lat pięćdziesiątych, z ówczesnym Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków Henrykiem Dziurlą, w związku z przebiegającym wtedy remontem generalnym Pałacu Biskupiego. Nasz Gość przyznał, iż do dziś darzy ten zabytkowy budynek szczególnym sentymentem. Do niego bowiem, po zakończeniu prac remontowych w 1963 r., powróciła kamieńska biblioteka, którą prezes Krzywicki nadzorował kierując Książnicą Pomorską w latach 1973-2004. Nasz Gość wspominał również początki Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Organowej i Kameralnej, który przed półwieczem współtworzył jako sekretarz Szczecińskiego Towarzystwa Kultury.

Drugie wystąpienie przewodniczącego TMZK Pana Henryka Masłowskiego dotyczyło historii Towarzystwa. Prelegent przypomniał odbywające się przed laty sesje naukowe, plenery, wystawy i wydarzenia muzyczne. Biuro TMZK mieściło się niegdyś w dzisiejszym hotelu „Pod Muzami” będącym do początku lat dziewięćdziesiątych Domem Pracy Twórczej, którym opiekowało się Towarzystwo. Mówca przypomniał również swych poprzedników, byłych prezesów TMZK – Franciszka Sowińskiego, Józefa Matuszewskiego, Michała Wasilewskiego, Andrzeja Bogusławskiego (kierującego Towarzystwem w latach 1975-1978), Eugeniusza Wołejszę (1978-1983) i Janusza Paśnickiego (1983-1992). Poruszył również kwestię znacznego ograniczenia działalności Towarzystwa po 1990 r. kiedy zostało ono uznane zostało za relikt minionego systemu. Działanie TMZK ograniczyło się wyłącznie do współorganizowania festiwalu. W ostatnich latach nieco się ożywiło, choć nie na tę samą skalę co przed laty. W 2009 r. Towarzystwo położyło ogromne zasługi dla powstania naszego Muzeum, które śmiało można nawet nazwać dzieckiem TMZK. Dziś w ramach Towarzystwa działają społeczni opiekunowie zabytków. W 2012 powstała zaś sekcja eksploracyjno-poszukiwawcza kierowana przez Pana Czesława Lewandowskiego z Dziwnowa, dzięki której Muzeum Historii Ziemi Kamieńskiej pozyskało do swych zbiorów szereg cennych zabytków.

d. Wystąpienie kamieńskiego plastyka Leszka Króla (fot. MHZK)

Po omówienia historii i teraźniejszości TMZK przez Pana Masłowskiego głos zabrał znany kamieński artysta-plastyk Pan Leszek Król, który przedstawił działalność TMZK-owskiego Klubu Fotografii Artystycznej. Ten założony przez kamieńskiego fotografika Stanisława Kolasińskiego klub narodził się w latach siedemdziesiątych. KFA i TMZK organizowały konkurs i Biennale Fotografii Artystycznej „Opus”, którego pierwsza edycja odbyła się w 1978 r. jako impreza towarzysząca Festiwalowi Muzyki Organowej i Kameralnej, a ostatnia w drugiej połowie lat osiemdziesiątych.

Ostatnie z wystąpień, przygotowane przez nasze Muzeum, dotyczyło działalności wydawniczej TMZK, którą rozpoczęło ono na dobre w 1968 r. wydając samodzielnie tekę dwunastu drzeworytów Jana Kostkowskiego. W 1980 r. opublikowano pierwsza kamieńską część, z cyklu „Ziemia Szczecińska w malarstwie i grafice Wiesława Śniadeckiego”, zaś drugą siedem lat później. TMZK wspomagało również wydanie niezmiernie ważnych monografii dotyczących naszego miasta jak rozprawy doktorskiej prof. Ryszarda Marciniaka zatytułowanej „Dobra kapituły kamieńskiej do połowy XV wieku” wydanej przez Szczecińskie Towarzystwo Naukowe w 1970 r. czy monografii „Kamień Pomorski w XII i XIII wieku”, stanowiącej pracę magisterską absolwenta kamieńskiego Liceum Ogólnokształcącego prof. Włodzimierza Stępińskiego, wydanej w 1975 r. przez Państwowe Wydawnictwo Naukowe. Przed laty TMZK wydawało swój własny periodyk, którym był „Rocznik Kamieński”. Jego pierwszy numer (datowany na rok 1966) ukazał się w 1967 r., zaś ostatni, czwarty, przed czterdziestoma laty. Mamy nadzieję, iż to zasłużone kamieńskie czasopismo regionalne znajdzie w przyszłości swojego godnego kontynuatora w postaci „Kamieńskiego Rocznika Muzealnego”, którego wydawanie planuje nasze Muzeum.

e. Wystąpienie prezesa Szczecińskiego Tow. Kultury Stanisława Krzywickiego (fot. MHZK)

Na zakończenie sobotniej sesji wyświetlony został program zatytułowany „50 Międzynarodowych Festiwali Muzyki Organowej i Kameralnej w Kamieniu Pomorskim”, zrealizowany w szczecińskim oddziale Telewizji Polskiej w bieżącym roku oraz przygotowany przez przyjaciół naszego miasta i festiwalu Państwa Teresę i Stanisława Modelskich w związku z tegorocznym złotym jubileuszem festiwalu. Program ten, na który złożyły się archiwalne nagrania z kamieńskich koncertów od 1971 r. oraz wypowiedzi twórców i festiwalowych wykonawców na przestrzeni ostatnich dziesięcioleci ożywił wśród uczestników naszej sesji wiele wspomnień Kamienia sprzed lat.

Muzeum Historii Ziemi Kamieńskiej