Historia Wolina, jego związki we wczesnym średniowieczu z Europą Północną, z Wikingami, była zawsze przesiąknięta etosem walki, etosem handlu dalekosiężnego czy też wytwórstwa użytkowego. Zawsze pobudzała wyobraźnię miłośników historii, którzy pragnęli, choćby na chwilę, przenieść się do stolicy wikińskich i słowiańskich osadników, do stolicy republiki kupieckiej, jaką był nasz gród przed 1000 lat. Co więcej legendy spisane we wczesnośredniowiecznych sagach skandynawskich jedynie podsycały to pragnienie. Król Harald Gormsson, zwany Sinozębym, jarl Palnatoki, Sigvaldi czy legendarny Jómsborg, były stałą pożywką dla miłośników odtwórstwa historycznego, ale też potwierdzeniem tez naukowców/ archeologów, którzy pracowali tu od ponad 100 lat.

Już w latach siedemdziesiątych ub. wieku podejmowano próby przywrócenia, choćby na krótko, atmosfery miasta z tamtego okresu. Pierwszą taką próbę podjął Wolin, konkretnie pracownicy Muzeum Regionalnego z Wolina, już w roku 1972. Zorganizowano wtedy, w ramach II Turnieju Miast Międzyzdroje-Wolin, widowisko historyczne ukazujące napad Wikingów na Wolin. Jak pisał ówczesny dyrektor Muzeum p. Andrzej Kaube „Widowisko to było przykładem dobrze – w sposób bardzo przystępny i atrakcyjny – przygotowanej lekcji historii” (A. Kaube, Materiały Zachodniopomorskie, Szczecin 1972, str. 800). Widowisko to przeprowadzone było na stadionie sportowym w Międzyzdrojach. Jednak już w roku następnym (1973 i dalszych latach) Muzeum organizowało, wraz z młodzieżą wolińską, „Święto Kupały”, w ramach którego przygotowano widowisko historyczne „Napad Wikingów na Wolin. „Odbyło się ono na rzece Dziwnie w miejscu dawnego portu, a więc w autentycznej scenerii” (A. Kaube, Materiały Zachodniopomorskie, Szczecin 1973, str. 642).

Widowiska takie (święto Kupały) były organizowane wielokrotnie. Zapewne ich organizatorzy podświadomie czyli potrzebę stworzenia stałej imprezy w kalendarzu wydarzeń kulturalnych Wolina, która ukazywała by sławę i potęgę naszego grodu w przeszłości.

12829395_1694846977424460_6502135536144330674_o
13002328_1713156288926862_6177676435289676122_o
13055236_1713156358926855_2539408887272491784_o
13063341_1713156398926851_1168374484737396839_o
13071890_1713156292260195_4099109318442819480_o
13087231_1715767798665711_1438018013598198175_o
13458662_1735449823364175_4763483543924575654_o
13522957_1735449886697502_1319457309876641558_o
13559173_1739811842927973_5783129109396836041_o
13603403_1740325722876585_7947508124891176479_o
13603519_1740325829543241_4073939275874401317_o
13735536_1743178605924630_5274552450694368994_o
13937920_1749905271918630_3473065979943652136_o
14053842_1754674594775031_2111798679105539099_o
14233182_1761968237379000_8936936658880330532_n
14380030_1771182719790885_2220170124517869498_o
14468554_1771182803124210_1523513058299024808_o
14500571_1773215682920922_876534731339687210_o
14500572_1773215742920916_5422003804851600058_o
14524367_1773215712920919_967228620316220144_o
14524507_1773215696254254_901245636080093960_o
15965493_1827054917536998_9093788825948408388_n
16113191_1827054904203666_1691692716923938543_o
16463797_1838686129707210_3935815026740247023_o
16665074_1838685973040559_7334660018138861862_o
17990337_1872499319659224_6430286492342686048_o
12829395_1694846977424460_6502135536144330674_o 13002328_1713156288926862_6177676435289676122_o 13055236_1713156358926855_2539408887272491784_o 13063341_1713156398926851_1168374484737396839_o 13071890_1713156292260195_4099109318442819480_o 13087231_1715767798665711_1438018013598198175_o 13458662_1735449823364175_4763483543924575654_o 13522957_1735449886697502_1319457309876641558_o 13559173_1739811842927973_5783129109396836041_o 13603403_1740325722876585_7947508124891176479_o 13603519_1740325829543241_4073939275874401317_o 13735536_1743178605924630_5274552450694368994_o 13937920_1749905271918630_3473065979943652136_o 14053842_1754674594775031_2111798679105539099_o 14233182_1761968237379000_8936936658880330532_n 14380030_1771182719790885_2220170124517869498_o 14468554_1771182803124210_1523513058299024808_o 14500571_1773215682920922_876534731339687210_o 14500572_1773215742920916_5422003804851600058_o 14524367_1773215712920919_967228620316220144_o 14524507_1773215696254254_901245636080093960_o 15965493_1827054917536998_9093788825948408388_n 16113191_1827054904203666_1691692716923938543_o 16463797_1838686129707210_3935815026740247023_o 16665074_1838685973040559_7334660018138861862_o 17990337_1872499319659224_6430286492342686048_o

Z początkiem lat 90 XX w., w Muzeum Narodowym w Szczecinie, którym kierował prof. Władysław Filipowiak, powstała idea zorganizowania (przy współpracy ze skandynawskimi ośrodkami naukowymi) objazdowej wystawy archeologicznej, ukazującej wyniki przeszło stuletnich prac wykopaliskowych na terenie Wolina. Wystawę pod tytułem „Wolin – Jomsborg Emporium handlowe epoki wikingów w Polsce” prezentowano w latach 1991-1992 w Danii, Norwegii oraz na Islandii. Wystawa ta rozpropagowała wczesnośredniowieczną historię Wolina i przyczyniła się pośrednio do zorganizowania w 1993 r. „I Festiwalu Wikingów”, który był niejako naturalnym następcą imprez wolińskich pt. „Noc Kupały”.

W sprawozdaniu z przebiegu pierwszego festiwalu p. Danuta Godula napisała : „Wydarzeniem o randze międzynarodowej był Festiwal Wikingów, który odbył się przy udziale bardzo licznych gości z Anglii, Danii, Holandii, Niemiec, Norwegii i Szwecji, zorganizowany w Wolinie przez Moesgård Viking Moot-Projekt Jomsborg w Århus (Dania) i działający pod kierunkiem dr Geoffrey`a Bibby. Na kilka dni odżył w Wolinie stary i odeszły w niepamięć świat wczesnośredniowiecznej Europy z typową kulturą materialną, obrzędami, rytuałami… …Głównym pomysłodawcą i animatorem festiwalu był zmarły tragicznie dyrektor Muzeum Regionalnego w Wolinie A. Kaube” (D. Gogula. Materiały Zachodniopomorskie. Szczecin 1993).

Drugi festiwal (1995 r.), jak i następne, został zorganizowany przez Wolinian oraz miłośników Wolina. Od samego początku festiwale miały charakter międzynarodowy. Najwcześniej, oprócz wspomnianych już grup duńskich, w festiwalach wikingów brały udział grupy z Wielkiej Brytanii („JOMSBORG ELAG”, z jarlem Philipem Burthem z Londynu) oraz grupy Federacji Rosyjskiej („RODNIK” i „SREBRNY WILK”). Z czasem festiwal się rozrastał, było o nim coraz głośniej w kraju jak i za granicą, zyskiwał coraz więcej miłośników wśród odtwórców, którzy chcieli przeżyć „klimat woliński” właśnie tu, w legendarnym Jómsborgu, jak i wśród turystów krajowych i zagranicznych. Od kilku już lat na Wolin stawiają się drużyny wojów oraz odtwórców/rzemieślników, grup muzycznych i innych komediantów (łącznie około 2000 osób) z kilkudziesięciu krajów świata, m.in. z odległej Australii czy Ameryki. W trakcie trzech dni „średniowiecza w Wolinie”, odwiedza go około 30 000 turystów.

Festiwal w trakcie swych pierwszych lat istnienia ewaluował. Z imprezy jarmarcznej przyjął formułę festynu archeologicznego (od 1999 r.). Został przeniesiony z błoń wolińskich na wyspę Ostrów na rzece Dziwnie, na której rozpoczęto budowę skansenu. W ten sposób festiwal został podzielony na dwie części: część historyczną, właśnie na wyspie Ostrów, oraz na komercyjną (jarmarczną) na błoniach Wolina. W roku 2005 rozpoczyna się okres sesji naukowych, które nieprzerwanie towarzyszą festiwalom do dnia dzisiejszego.

W roku 2007 organizatorzy festiwalu zmieniają jego nazwę. Od tej pory będzie on nosił nazwę „Festiwal Słowian i Wikingów”. Dodanie słowa „Słowian” wierniej oddaje historię tej ziemi, historię kontaktów tej części Pomorza z Europą Północną i z legendarnymi wikingami. Zmiana formuły Festiwalu Wikingów, wplecenie sesji naukowych jako integralnej części festiwalu, bardzo mocno wpłynęła na popularyzację dziedzictwa historyczno-kulturowego Wolina i jego promocję w świecie.

 

Święto Słowian i Wikingów nie kończy się w Wolinie wraz z zakończeniem Festiwalu. Dzięki Warsztatom Archeologii Eksperymentalnej organizowanym przez Centrum Słowian i Wikingów Wolin-Jomsborg-Vineta wspólnie z Gminą Wolin, przebywający tu turyści przez okres niemal całego roku, mogą poznawać uroki wczesnośredniowiecznego miasta. Rozdzielenie Festiwalu na część historyczną i komercyjną/ jarmarczną zaowocowało organizacją wielu imprez towarzyszących, których głównym animatorem jest Miejski Ośrodek Kultury w Wolinie. Najsławniejsza wśród nich to „Międzynarodowy Festiwal Zapasów w Stylu Wolnym”, który od początku prowadzi Pan Andrzej Supron, zapaśnik, mistrz świata i Europy, wicemistrz olimpijski, trener i sędzia zapaśniczy. Podczas tych dni koncertowało tu wielu artystów, zespołów folkowych. Wśród gości honorowych Festiwalu było wiele znanych osobistości świata polityki, kultury, dyplomatów oraz przedstawicieli miast partnerskich Wolina.

Zapraszamy Państwa do wzięcia udziału w tej niepowtarzalnej imprezie.

Ryszard Banaszkiewicz
Dyrektor Muzeum Regionalnego
im. Andrzeja Kaubego