B. Podmostko z żoną, ślub w Rabiążu - archiwum rodzinne

W dniu 1 marca 2014 roku obchodzić będziemy po raz czwarty święto państwowe – Narodowy Dzień Pamięci ,,Żołnierzy Wyklętych”, poświęcony żołnierzom antykomunistycznego i niepodległościowego podziemia.

Święto to zostało ustanowione na wniosek środowisk kombatanckich, licznych organizacji patriotycznych oraz bliskich i rodzin tych, którzy polegli w boju, zostali zamordowani w komunistycznych więzieniach, którzy po zajęciu Polski przez Armię Czerwoną nie złożyli broni. Gotowi byli walczyć o odzyskanie niepodległości, wypełnić złożoną przysięgę. Powojenna konspiracja niepodległościowa była – aż do powstania Solidarności – najliczniejszą formą zorganizowanego oporu społeczeństwa polskiego wobec narzuconej władzy. Inicjatywę ustanowienia Dnia Pamięci ,,Żołnierzy Wyklętych” popierał aktywnie prezydent Lech Kaczyński, który złożył do Sejmu projekt ustawy w tej sprawie.

Celem upamiętnienia tego dnia w dniu 11 marca 2014 roku, w hali sportowej im. A. Grubby przy Szkole Podstawowej Nr 1 w Międzyzdrojach odbędzie się prelekcja połączona z prezentacją umundurowania i uzbrojenia Grupy Rekonstrukcji Historycznej ,,Borujsko” ze Szczecina.  Pokaz odbędzie się od godz. 13.00 do 15.00. Członkowie Grupy Rekonstrukcji Historycznej wystąpią w mundurach z okresu II wojny światowej i powojennych, zaprezentują także broń z tamtego okresu. Nazwa grupy rekonstrukcyjnej pochodzi od ostatniej szarży bojowej kawalerii Wojska Polskiego  wykonanej przez 1 Warszawską Samodzielną Brygadę Kawalerii w dniu 1.03.1945r., która miała miejsce właśnie w miejscowości Borujsko, pod Mirosławcem, na terenie naszego województwa. Po zaciętej walce konno i na bagnety zdobyto Borujsko przy bardzo małych stratach własnych, większość Niemców poległa.  Obecnie wieś Borujsko nosi nazwę Żeńsko.

Grupa Rekonstrukcyjna przyjedzie do Międzyzdrojów z inicjatywy dwóch mieszkańców  naszego miasta – Leszka Nyrkowskiego i Remigiusza Pender. Ojciec Pana Leszka Nyrkowskiego – Jerzy Nyrkowski urodzony w 1921 roku we Lwowie. Walczył z bandami UPA, był świadkiem rzezi na Wołyniu, został skazany w 1944 roku na karę śmierci za przynależność do Armii Krajowej, zamienioną na 10 lat łagrów. Po odbyciu kary wrócił do Polski w 1956 roku, osiedlił się w Międzyzdrojach w 1963 r., pracował w FWP, zmarł w 1985 r.

Zdjęcie z archiwum L. Nyrkowskiego, J. Nyrkowski - pierwszy z prawej, w pierwszym rzędzie, klęczy

Dziadek Remigiusza Pender – Bolesław Podmostko urodzony w 1924 r.  w powiecie Wilejka,  jako niespełna 16 letni chłopiec wstąpił do Związku Walki Zbrojnej, ukończył konspiracyjną szkołę podchorążych. Kontynuował działalność konspiracyjną w Armii Krajowej. Aresztowany i przetransportowany do obozu jenieckiego w okolicach Kaługi w sierpniu 1944 r. , udało mu się uciec i po kilku miesięcznej tułaczce, wiosną 1945 r. powrócił do kraju z licznymi odmrożeniami i zapaleniem płuc. Po wojnie pracował w międzyzdrojskim MPGK  oraz w FWP. Zmarł 1983 roku. Historia Żołnierzy Wyklętych to historia dotycząca nas wszystkich, naszych rodzin, sąsiadów, przez lata przemilczana, nie można pozwolić na to, aby  została zapomniana.

Kierowani potrzebą uczczenia  bohaterów, zachowania w pamięci historii, o której przez lata nie mówiono mieszkańcy Międzyzdrojów postanowili zrobić coś, co pozwoli na pokazanie młodemu pokoleniu wydarzeń z tamtego okresu. Uczestnictwo w pokazie grupy rekonstrukcyjnej jest świetną lekcją historii dla młodszych i starszych, na którą wszystkich bardzo serdecznie zapraszamy, wstęp wolny.

Serdecznie zapraszamy wszystkich mieszkańców naszej Gminy, którym temat Żołnierzy Wyklętych jest bliski, dotyczy ich najbliższych o podzielenie się informacjami o losach tych osób. Zapraszamy do Referatu Promocji i Współpracy z Zagranicą, ul. Książąt Pomorskich 8, I piętro pokój nr 8, budynek OPS.

1 marca 2014 roku   w Kościele pw. Św. Piotra Apostoła w Międzyzdrojach, o godz. 17.30  zostanie odprawiona  msza św. w  intencji Żołnierzy Wyklętych.

Joanna Ścigała
Referat Promocji i Współpracy z Zagranicą